علامهء حلى و شهيد اول و جد خود شهيد ثانى تعجب مىكرد كه ايشان پيش علماى مخالفين قرائت كتب بسيار نمودند و كتب فقه و حديث و اصول ايشان را بسيار تفحص نمودند ، و انكار بر ايشان در اين باب مىكرد و مىگفت كه بر اين‌حال مترتب شد آنچه مترتب شد . عفى الله عنهم . 41 ) الشيخ محمد بن على بن احمد الحرفوشى الحريرى العاملى الشامى [ - 1059 يا 1051 ه ق ] « 1 » : وى از اكابر علماى عاملين و اعاظم فقها و محدثين و افاخم ادباى كاملين و ارشد تلامذهء مولانا سيد نور الدّين موسوى عاملى بوده . صاحب امل الآمل آورده كه : « محمد بن على مذكور ، فاضل و عالم و اديب و ماهر و محقق و مدقق و شاعر و منشى و حافظ بود و از اعاظم اهل عصر خود بود در علوم عربيت ، و تحصيل فقه و حديث در مكهء معظمه پيش سيد نور الدّين عاملى فرموده و هم پيش جمعى از فضلاى عامه و خاصه استفاده كرده بود . مصنفات شريفهء او كثيرالفوائدند از آن جمله : كتاب اللئالى السنية فى شرح الاجرومية ، و كتاب مختلف النحاة - كه ناتمام است - و شرح زبدة الاصول و شرح تهذيب النحو ، و شرح صمديه ، و شرح الشرح قطر الندى « 2 » للفاكهى ، و شرح بر شرح كافيه جى بر قواعد الاعراب ، و كتاب طرائف النظام و لطائف الانسجام فى محاسن الاشعار ، و شرح قواعد شهيد - عليه الرحمة - و رسالة الحال ، و ديوان اشعار عربيه ، و ديگر رسائل متعدده دارد . نيز شيخ حر عاملى آورده كه : « مولانا محمد حرفوشى مذكور را ديده بودم ايامى كه در بلاد ما تشريف داشته تا آنكه به سفر اصفهان رفت . و در وفات مولانا محمد بن على مذكور قصيدهء طويله‌اى در مرثيهء او گفته‌ام » . صاحب سلافه در وصف او مىفرمايد : « منار العلم الشامى و ملتزم كعبة الفضل و ركنها الشامى ، و مشكاة الفضل و مصباحها المنير به مسائها و صباحها ، خاتمة ائمة العربية شرقا و غربا ، و المرهف من كهام الكلام شبا و عزبا ابان عن المشكلات نقابها و ذلل صعابها و ملك رقابها ، و الف بتأليفه شتات الفنون و صنف بتصانيفه الدر المكنون » . بالجمله صاحب سلافه به مدايح جليله و مناقب فخيمه او را ستوده و گفته كه مولانا محمد مذكور از ديار شام به‌سوى بلاد عجم رفته همان‌جا اقامت ورزيد تا آنكه در ماه ربيع الآخر سنهء تسع و خمسين رحلت فرمود .

--> ( 1 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 508 ، امل الآمل ، ج 1 ، ص 162 ، سلافة العصر ، ص 315 . ( 2 ) . طبقات اعلام الشيعة ، « دليل الهدى فى شرح قطر الندى » .